سهم کارگزاری از معاملات بازار بورس و فرابورس در هر روز تا 80 میلیارد تومان است که رقم قابلتوجهی است. همبنیانگذار سهامیاب میگوید این بازار بزرگتر خواهد شد و هر چه سرمایههای عمومی بیشتری به این بازار بیایند، امکان دستکاری آن توسط دولت و برخی شرکتها کمتر میشود. جعفری سهامیاب را ترویجکننده فرهنگ سرمایهگذاری در بازار سرمایه میداند و میگوید توانستهاند ادبیات این حوزه را تا حدودی جا بیندازند.
برخی افراد سهامیاب را بابت ضررشان در بازار بورس، مقصر میدانند اما جعفری معتقد است که میخواهند جایی برای آموزش، انتشار آزاد اطلاعات، برقراری ارتباط و شبکهسازی بین عموم معاملهگرهای بازار سرمایه باشند. قرار نیست به مردم بگویند چه سهمی را بخرند و چه سهامی را نخرند: «ما یک کارگزاری آنلاین هستیم.»
گفتوگو با فاطمه جعفری، هم بنیانگذار سهام یاب
فاطمه جعفری، مدیرعامل سهامیاب ضمن بیان این جملات، وجود تلاطم در بازار سرمایه و ایجاد موجها و هجوم مردم را تا حدودی طبیعی میداند.سهامیاب که با سرمایه شخصی بنیانگذارانش و اواخر سال 91 راهاندازی شد، بعد از چند سال با جذب یک میلیارد و 200 میلیون تومان و واگذاری کمتر از 50درصد از سهامش، به کار خود ادامه داده است.
این استارتاپ در حال حاضر بیش از 700هزار کاربر یکتا دارد و ماهانه تا 3 میلیون بازدید از این وبسایت صورت میگیرد. مدیرعامل سهامیاب همچنین میگوید: با توجه به روند رشدی که در حال تجربهکردنش هستیم، انتظارمان این است که تا پایان سال99، شاهد انجام بیش از 100هزار میلیارد تومان معامله روی سهامیاب باشیم.
در گفتوگو با مدیرعامل سهامیاب از روند آغاز به کار تا وضعیت فعلی این استارتاپ، بازار سرمایه و ظرفیتهایی که برای راهاندازی استارتاپ دارد، آینده این بازار، اندازه این بازار، سهم کارگزاری از این بازار بزرگ، نقش سهامیاب در این بازار و در میان مردم و… صحبت کردهایم که در ادامه میخوانید.
چرا سهامیاب را راهاندازی کردید؟ چه نیازی دیدید و چه اهدافی را دنبال میکردید؟
اواخر سال 89 بود که سامانه معاملات آنلاین راهاندازی شد و کارگزاریها هم بخش آنلاین خود را راه انداختند. در آن زمان بود که سهامداران خرد توانستند وارد این بازار شوند ولی قبل از آن بازار بیشتر در دست حقوقیها بود. آنلاینشدن به حضور بیشتر مردم و سهامداران خرد منجر شد.
همان زمان خود ما هم سهامدار بورس شدیم. در آن زمان شرکت نرمافزاری داشتیم و برای یک کارگزاری بورسی هم نرمافزار طراحی میکردیم. با آشناشدن با این بازار، متوجه شدیم که چقدر جای فناوریهای آیتی در بازار سرمایه ایران خالی است و چقدر امکانات در این حوزه وجود دارد که میتوان به سهامداران ارائه داد. بنابراین سعی کردیم از توانایی آیتی خودمان استفاده کرده و زمینهای را برای حضور سهامداران ایجاد کنیم.
از اول هم قصدمان راهاندازی شبکه اجتماعی معاملات بود. وقتی شبکه اجتماعی را راهاندازی کردیم، مردم فکر میکردند که سهامداران حقوقی با هم زدوبند دارند و اطلاعات بازار سرمایه را به همدیگر میدهند. ما میخواستیم که یک شبکه اجتماعی خاص برای این بازار ایجاد کنیم تا مردم اطلاعاتشان را با همدیگر در میان بگذارند.
ما بحث سوشاللرنینگ را هم مد نظر داشتیم چون میدانستیم که مردم در قالب این گفتوگوها میتوانند آموزش ببینند و ما این اتفاق را به چشم دیدیم. مثلا کاربرانی که در بدو ورود، اطلاعات ابتدایی داشتند، بعد از مدتی حرفهای شدند. در واقع یکی از اهداف ما آموزش و دیگر هدفمان انتقال و انتشار آزاد اطلاعات بود.
البته شاید اطلاعات اشتباه هم در این میان ردوبدل شود اما در کلیت اگر نگاه کنیم، سهامیاب به افزایش سواد بورسی کمک کرده. به همین دلیل شاید ناشران بورسی سهامیاب را دوست نداشته باشند چون در سهامیاب در موردشان بحث و گفتوگو میشود که مورد علاقهشان نباشد.
سهامیاب چیست؟
سهامیاب یک شبکه اجتماعی معاملات است که به صورت ویژه در بازار سرمایه ایران فعالیت میکند.
آن زمان میدانستید که در حال راهاندازی یک استارتاپ هستید؟
آن زمان ما اصلا نمیدانستیم که استارتاپ چیست و تنها به این دلیل که همیشه پروژههای دیگران را انجام میدادیم، بعد از آشنایی با بازار سرمایه، میخواستیم پروژهای را برای خودمان انجام بدهیم. چون ما در شرکت خودمان پروژههای مختلفی میگرفتیم و کارهای نرمافزاری میکردیم، خواستیم که پروژهای را برای خودمان در بازار سرمایه راهاندازی و توسعه بدهیم.
من خارج از ایران زندگی نکردهام و جنس بازارهای سرمایه کشورهای دیگر را از نزدیک ندیدهام، اما از آنجایی که سالها به کار تحلیلگری و بررسی بازارها و بنچمارک مشغول بودم، متوجه شدم که میتوان از پتانسیل حوزه آیتی در بازار سرمایه استفاده بیشتری کرد.
با بررسیهایی که داشتم، متوجه شدم که فاصله زیادی بین فناوریهایی که یک سرمایهگذار ایرانی برای حضور در بازار سرمایه نیاز دارد با یک سرمایهگذار خارجی موجود است. ما در لندن و نیویورک با بازار مالی و بازار سرمایه قدرتمند و دارای سابقه طولانی مواجه بودیم در مقابل ایران که قانون بازار سرمایهاش در سال84 نوشته شده است.
اینکه از «ما» استفاده میکنید، منظورتان چه کسانی هستند؟
منظورم همبنیانگذاران سهامیاب است؛ یعنی من، آقای زادمهر و آقای خسروی. همه ما در آن زمان در آن شرکت نرمافزاری به نام سورن سیستم شریف کار میکردیم. آقای زادمهر مدیرعامل، آقا خسروی مدیر فنی و من تحلیلگر و مدیر محصول شرکت بودم.
سهامیاب هم که شکل گرفت، من مدیرمحصول سهامیاب بودم. بنابراین سهامیاب در ابتدا در دل یک شرکت نرمافزاری شکل گرفت. من تا سال96 مدیر محصول سهامیاب بودم و از آن زمان تاکنون مدیرعامل سهامیاب هستم.
بیشتر بخوانید: همه چیز درباره سرمایه گذری خطرپذیر
طی بررسیهایی که از بازارهای سایر کشورها داشتید، چه نیازی دیدید که براساس آن سهامیاب را در ایران شکل دادید؟
در سطح جهان بنچمارک میکردیم تا متوجه شویم که سرمایهگذاران به چه چیزی نیاز دارند؛ یکی از نیازهایی که مشاهده کردیم، این بود که به ارتباطات نیاز بسیار زیادی دارند. مخصوصا اینکه در آن زمان شرایط متفاوتی وجود داشت و مردم از اخبار و اطلاعات لحظهای بازار سرمایه بیخبر بودند و سامانهای برای انعکاس اخبار هم وجود نداشت.
ما فکر کردیم که سیستمی راهاندازی کنیم تا افراد بتوانند به سرعت اخبار را با همدیگر ردوبدل کنند و با هم در تماس و تعامل باشند تا اطلاعاتشان از این بازار بیشتر شود.
ضمن اینکه یکی از نکاتی که میتواند به کارایی بازار کمک کند، علاوهبر عمقبخشیدن بازار، این است که معاملهگرها بتوانند سریعا به اخبار و اطلاعات دسترسی داشته باشند تا آن چیزی که بازیگران حقوقی بازار به آن دسترسی دارند و از آن مطلع هستند، افراد حقیقی هم در تاریکی و سایه بازار قرار نگیرند و از آن باخبر شوند.
بعد از راهاندازی این سامانه در اواخر سال 91 و در سال 92، با هزینه شخصی در نمایشگاه بورس، بانک و بیمه شرکت کردیم. آن زمان تقریبا 4ماه از راهاندازی سهامیاب میگذشت.
با شرکت در این نمایشگاه بازخوردهای خیلی خوبی گرفتیم. بهطوری که بعد از 4ماه از راهاندازی سهامیاب، بعد از سایت سازمان بورس، سایت ما دومین سایت پربازدید در این حوزه بود.
کپی تریدینگ در سطح جهان بسیار رایج است. معنی این اصطلاح این است که مثلا فردی که هیچ اطلاعی از بازار سرمایه ندارد، میخواهد در این بازار معامله انجام دهد و سرمایهگذاری کند. فرض کنید که چنین فردی ممکن است فرد دیگری را که در بازار سرمایه معاملات خیلی خوبی انجام میدهد، میشناسد. در این صورت برای خرید سهم از چنین فردی نظرخواهی میکند. همین اتفاق میتواند بهصورت اتوماتیک و با اجازه صاحب سبد سهام، در اختیار دیگران قرار بگیرد.
این روند همچنان ادامه داشت و ما هم با این انگیزههایی که گرفتیم، توسعه بخشهای بیشتری را در کسبوکارمان آغاز کردیم. مثلا محصولاتی چون مدیریت سبد سهام، مدیریت سبد سهام مجازی و خدماتی چون خدمات مشاوره و سرمایهگذاری را نیز در کنار این محصولات، به کاربران ارائه میدادیم.
و سهامیاب همچنان محصولی در دل آن شرکت نرمافزاری بود یا هویت مستقل پیدا کرده بود؟
تا سال96 این روند ادامه پیدا کرد. اما بعد از آن سال، سهامیاب از شرکت نرمافزاری جدا شد و ماهیت حقوقی مستقلی به دست آورد.
در ادامه برای توسعه سهامیاب چه اقداماتی داشتید؟
اتفاق خوبی در سال95 رخ داد و آن این بود که سازمان بخشنامهای داد که شرکتهای کارگزاری یا oms های آنها میتوانند به تردپارتیها (Third party) سرویس بدهند تا بتوانند معاملات آنلاین داشته باشند یا خدمات اینچنینی که تا آن زمان تنها کارگزاریها میتوانستند ارائه بدهند.
از همان اوایل راهاندازی سهامیاب یکی از ایدههایی که برای این کسبوکار در نظر داشتیم، بحث کپی تریدینگ (Copy Trading) بود. کپی تریدینگ در سطح جهان بسیار رایج است. معنی این اصطلاح این است که مثلا فردی که هیچ اطلاعی از بازار سرمایه ندارد، میخواهد در این بازار معامله انجام دهد و سرمایهگذاری کند.
فرض کنید که چنین فردی ممکن است فرد دیگری را که در بازار سرمایه معاملات خیلی خوبی انجام میدهد، میشناسد. در این صورت برای خرید سهم از چنین فردی نظرخواهی میکند. همین اتفاق میتواند بهصورت اتوماتیک و با اجازه صاحب سبد سهام، در اختیار دیگران قرار بگیرد. دیگران این شخص را دنبال میکنند و هر درصدی که میخواهند، خرید و فروش روزانه آن فرد روی سبدشان اعمال میشود.
این مبحث از ایدههای اولیه ما بود اما اگر سامانه معاملات نداشتیم، نمیتوانستیم چنین کاری بکنیم. بنابراین در سال96 سهامیاب را به یک کارگزاری وصل کردیم. ما هنوز مجوز کارگزاری نمیتوانیم بگیریم. البته میتوان مجوز یک کارگزاری را خریداری کرد اما هزینه بالایی دارد.
از اواخر سال 95 و خیلی جدی از سال96، با کارگزاری تدبیرگران فردا همکاری میکنیم. توسعه زیرساختهای لازم را انجام دادیم و از سال98 این سیستم راهاندازی شد. بنابراین کاربری که میخواهد با سهامیاب کار کند، باید کد معاملاتی این کارگزاری را داشته باشد.
الان سهامیاب خودش سامانه معاملات دارد؛ یعنی مشتریان ما میتوانند روی همین پلتفرم علاوه بر اینکه کارهای دیگرشان را انجام میدهند، خرید و فروش و معاملات خود در بازار سرمایه را هم انجام بدهند.
راهاندازی چنین سیستمی چه تاثیری بر روند کسبوکارتان داشته است؟
از وقتی این سیستم راهاندازی شده، یعنی از سال 98 تاکنون، به صورت ماهانه تا 30درصد رشد را تجربه کردهایم.
در طول سال چه میزان معامله روی سهامیاب انجام میشود؟
با توجه به روند رشدی که در حال تجربهکردنش هستیم، انتظارمان این است که تا پایان سال99، شاهد انجام بیش از 100هزار میلیارد تومان معامله روی سهامیاب باشیم.
بیشتر فعالیت سهامیاب روی سایتش انجام میشود؛ به لحاظ آماری چه وضعیتی دارد؟ چقدر کاربر دارید؟ چه تعداد ثبتنام کردهاند؟ کلا هر آماری که در ارتباط با سایت و تعامل کاربران دارید، بفرمایید.
بله، ما بیشتر روی سایت فعالیت میکنیم و اپ سهامیاب را زیاد معرفی نکردهایم، چون مشکلات خاص خود را دارد و مثلا کاربران IOS با مشکلات فیلترینگ و… مواجه هستند.
به لحاظ کاربر، د