درست است که هر بازار، هر فرهنگ و هر شرایط اقتصادی، رفتارها و واکنش‌های خودش را می‌طلبد، اما در دسترس‌ترین و کم‌ریسک‌ترین کار در شرایط سختِ پیشِ رو، مطالعه و بررسی علل موفقیت و شکست هم‌صنفی‌ها در دیگر جوامع است که می‌تواند در بسیاری از موارد، ما را از خطاهای تکراری مصون بدارد.

به نظر من مهم‌ترین چالش استارتاپ‌ها در سال ۹۷، چالش ماندگاری بود؛ یعنی مهم‌ترین هدفی که اغلب‌شان در پیش گرفتند این بود که راهکارهایی برای ماندگاری در بازار پیدا کنند.

ما در تیوال، خودمان را برای رشد هر چه بیشتر و ماندگاری در بازار، به صورت ویژه تقویت کرده‌ایم؛ کما اینکه تیوال در سال ٩٧ کارهای زیرساختی بسیار مهمی انجام داده و توسعه نسخه تازه‌اش را هم تقریبا به پایان رسانده است

به نظر من روی دیگر هر تهدید یک فرصت است؛ شناسایی فرصت‌های جدید کسب‌وکار نیاز امروز استارتاپ‌ها برای به‌روز‌کردن مدل‌های درآمدی‌شان است. ضمنا همه باید چابک‌تر باشیم و با شرایط سخت سازگاری بیشتری پیدا کنیم.

در این سال، سرمایه‌گذارها سختگیرتر شدند برخی از و وی‌سی‌ها به جای اینکه خطرپذیرتر شوند، خودشان به خطری برای استارتاپ‌ها تبدیل شدند. منتورهای نا بلد زیاد شدند و مسائل دیگر... در کنار این سختی‌ها باید به افزایش فشارها روی استارتاپ‌ها اشاره کرد که مجبور شدند نیروهای‌شان را تعدیل کنند یا کسب‌وکارشان تعطیل شود.

شکست‌خورد‌‌ن د‌‌ر چنین مسیری طبیعتا بسیار محتمل است و شجاعت بنیانگذاران به این د‌‌لیل از مهم‌ترین ویژگی‌های آنها باید‌‌ باشد‌‌. با تعریف فوق شرکت استارتاپ ایرانی باید‌‌ بتواند‌‌ این خلق تجربه نو را محد‌‌ود‌‌ به کشور خاصی نکند‌‌ و همانطور که اسم و آوازه شرکت‌های موفق جهان را همه ما نیز شنید‌‌ه‌ایم، نام استارتاپ ایرانی

اگر شرایط کشور اید‌ه‌آل بود‌، شاید‌ آنقد‌ر نیاز به استارتاپ‌هایی که با «تخریب خلاق» بتوانند‌ یک مسیر جد‌ید‌ بسازند‌، احساس نمی‌شد‌. به نظرم شرایط فعلی سختی‌های زیاد‌ی د‌ارد‌ ولی به همان نسبت فرصت‌های بیشتری هم می‌شود‌ د‌ر آن یافت.

به واقع موضوعات مربوط به نیروی انسانی بزرگترین چالش در کشور است. ما در فلایتیو سعی کردیم تیم را کوچک نگه داریم، این راه حل به ما کمک کرده که هم سریعتر رشد کنیم هم بهتر از پس مشکلات این بخش برآییم. توصیه من به همه استارت آپ ها این است که تا میتوانند کوچک

شاید‌ شما هم مجبور ‌شوید‌ زیر و رو بشوید‌ و این هم سخت است، هم د‌رد‌ د‌ارد‌. اما استارتاپ‌ها یا کوچک‌سایزها چون انعطاف خیلی بیشتری د‌ارند‌ و چابک‌تر هستند‌، شانس بیشتری هم د‌ارند‌. از طرفی حتی وقتی د‌ر اقتصاد‌ ماکرو اوضاع خراب می‌شود‌، لزوما به این معنی نیست که د‌ر میکرو هم برای همه بد‌

بهینه‌ترین‌ها در این سال برنده‌اند، اما مسئله مهم این است که همیشه در بحران‌ها شاه‌کلیدهایی نهفته است، خود را درگیر موضوعات نیازمند به سرمایه‌گذاری دولتی یا زیرساختی نکنیم، بقا‌، اولین اولویت است و فرصتی برای خیالبافی نیست و باید نیازهای مغفول و ساده‌ جامعه را دنبال کنیم.