شیپور به سهم یک میلیارد دلاری از بازار فکر می‌کند +بخش پایانی

0

صبح زود بلند شدن و خود را به دکه روزنامه رساندن که مبادا روزنامه همشهری تمام شود، از جمله تجاربی است که بسیاری از افراد دارند؛ چه آن‌هایی که می‌خواهند جنسی را بخرند، چه آن‌ها که دنبال شغلی می‌گردند و چه آن‌هایی که می‌خواهند از چاپ شدن آگهی خود مطمئن شوند. اما در حال حاضر بازار نیازمندی‌ها و شیوه‌های پاسخ‌گویی به آن رنگ و بوی دیگری به خود گرفته. ابزارهای مدرنی راهی زندگی روزمره شده‌اند که دادوستدها در همه ارکان جامعه را تحت تاثیر خود قرار داده‌اند. در این میان اپلیکیشنی چون شیپور با ۴ سال قدمت وارد این بازار شده تا مکانی باشد برای یافتن هر آن چیزی که مشتری می‌خواهد و به قول بنیان‌گذارش از شیر مرغ تا جان آدمیزاد در آن پیدا می‌شود. داستان شیپور و سایر اپلیکیشن‌های مشابه موجب شده مشتریان در هر ساعت و هر لحظه‌ای از شبانه‌روز به نیازمندهای مورد نظرشان دسترسی داشته باشند و از این دسترسی بازارهایی اینترنتی به گستره یک کشور ایجاد کرده‌اند. رضا اربابیان، بنیان‌گذار و مدیرعامل شیپور، در گفت‌وگو با شنبه از این بازار و برنامه‌های شیپور برای آن گفته است. از آغاز راه تا شرایط کنونی، از اینکه چرا تاکنون درآمدزایی نداشته‌اند و از برنامه‌های آینده و فرهنگ‌سازی در این حوزه. اربابیان تمام‌قد از استراتژی‌های شیپور دفاع کرده و استارتاپش را عقب مانده از قافله بازار یا برندی ناموفق نمی‌داند بلکه می‌گوید شیپور به سهم یک میلیارد دلاری از بازار ایران فکر می‌کند و طی ۵ سال آینده به این رقم دست می‌یابد. چشم‌اندازی که خیلی‌ها با شرایط کنونی این کسب‌وکار شاید چندان آن را جدی نگیرند مگر اینکه تغییراتی در راه باشد.

بخش اول گفت و گو را با کلیک بر روی لینک بخوانید…

  اگر شرکت‌های مشابه شما از خارج از کشور وارد شوند، چه اتفاقی برای شیپور می‌افتد؟

در همین سال‌های اخیر یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های خارجی به ایران آمد، اما موفق نبود و تصمیم گرفت برگردد. olx شرکت نیازمندی‌هایی است که در کشورهای مختلف شعبه دارد. وارد ایران شدند و تبلیغات کردند اما موفق نبودند. چون بازار ایران بازار ساده‌ای نیست و ضوابط فرهنگی و شگردهای کاری ویژه خود را دارد. از طرفی وجود ما و دیوار در بازار هم مانعی برای موفقیت این نوع شرکت‌های خارجی به شمار می‌رود.

  به شما پیشنهاد همکاری یا سرمایه‌گذاری ندادند؟

نه.

  اگر پیشنهاد می‌دادند چه؟

بسته به پیشنهاد ممکن بود واگذار کنیم.

  یکی از بحث‌های حوزه استارتاپ بحث ارزش‌گذاری استارتاپ‌هاست که در ایران و خارج از ایران رویه‌ای متداول است. صرف‌نظر از دقیق بودن یا نبودن آمار و ارقامی که تاکنون منتشر شده، خود شما ارزش ریالی شیپور را چقدر می‌دانید؟

ارزش‌گذاری‌هایی شده ولی من نمی‌دانم باید چنین آماری را عمومی کنم یا نه.

  رقم و برآورد خودتان را بگویید. شما دلایل خودتان را دارید و ممکن است افراد دیگری در همین حوزه رقم شما را رد کنند.

با بررسی‌هایی که انجام داده‌ایم و سایر مسائلی که با آنها ارزش استارتاپ‌ها را می‌سنجند، شیپور الان حدود ۵۰ میلیون دلار ارزش دارد. یکی از آسیب‌های حوزه استارتاپی ایران صوری بودن بسیاری از ارزش‌گذاری‌هاست. مثلا شرکت‌های جاافتاده‌تر با کاربرهای مشخص و حجم مبادلات تقریبا ثابت‌شده را می‌توان به‌راحتی ارزش‌گذاری کرد. اما در این حوزه ارزش‌گذاری‌های غیرواقعی و آمار و ارقام نامعتبر هم زیاد عنوان می‌شود که با توجه به استانداردهای ارزش‌گذاری در سطح دنیا نمی‌تواند درست باشد. چون در این بازار الان نوعی رقابت هم برای جذب سرمایه‌گذار شکل گرفته و بعضی از بنیان‌گذاران استارتاپ‌ها برای اینکه بتوانند جذابیت‌هایی برای سرمایه‌گذاران ایجاد کنند، گاه آمار غیرواقعی ارائه می‌کنند. به همین دلیل هم من و هم سایر مسئولان شیپور خیلی علاقه‌مند به ارائه آمار نیستیم و بیشترین تمرکزمان بر ایجاد روند موفقیت است.

  خودتان را چقدر موفق می‌دانید و اینکه کدام یک از استارتاپ‌های فعلی ایران را موفق واقعی قلمداد می‌کنید؟

هرکسی دیدگاهی متفاوت در مورد موفقیت دارد. یکی ممکن است بر اساس کاربرها موفقیت را تعریف کند، یکی بر اساس درآمد و فرد دیگر پارامترهای دیگری را ملاک موفقیت قرار دهد. ما چون هنوز به ویژن خودمان نرسیدیم پس موفق نیستیم. اما آپارات، کافه‌بازار، نت‌برگ، تخفیفان و دیجی‌کالا را موفق می‌دانم. چون حداقل جا افتاده‌اند و در جامعه شناخته شده‌اند.

  شیپور الان در سطح شهر و در تلویزیون حضور گسترده‌ای برای تبلیغات دارد. این امر برای کاربران دید مثبتی در مورد شیپور ایجاد می‌کند اما در خود حوزه آنلاین دیدگاه‌ها نسبت به تبلیغات محیطی و حضور در تلویزیون کمی متفاوت است. مثلا این دیدگاه وجود دارد که شیپور نتوانسته از حوزه آنلاین مشتری جمع کند و دارد این کار را از کف خیابان انجام می‌دهد و این مسئله نشان می‌دهد که شیپور برندی شکست‌خورده است؛ نظر خود شما چیست؟ آیا آنلاین‌ها حق ندارند تبلیغات محیطی در سطح شهر داشته باشند؟

به نظر من کسانی که این حرف را می‌زنند دانش درستی از حوزه آنلاین ندارند. چون دیجی‌کالا که از آن به‌عنوان شرکتی موفق یاد می‌شود، هم بیلبورد داشته و هم تبلیغات تلویزیونی. پس حضور در این حوزه به معنای شکست و نداشتن مشتری نیست. از طرفی شیپور در حال حاضر از بزرگ‌ترین سایت‌های ایران است. چرا باید حضور در بیلبورد یا تلویزیون  شکست تلقی شود؟

  فکر می‌کنم بیشتر بحث نداشتن درآمدزایی بعد از چهار سال مطرح باشد؛ چون مثلا دیجی‌کالا درآمدزایی‌اش مطرح شده است.

نداشتن درآمدزایی تنها و تنها انتخاب ما بوده و خودمان نخواسته‌ایم این کار صورت بگیرد. قبول دارم که به خاطر نداشتن زمینه فنی اشتباهاتی صورت گرفته، ازجمله در مورد خود من، ولی الان این بخش را به نقطه قوت خودمان تبدیل کرده‌ایم. در مورد تبلیغات در سطح شهر هم باید بگویم که این کار هم در ادامه فرهنگ‌سازی مد نظرمان است. بنابراین هیچ اشکالی ندارد که فرهنگ خرید کالای دست‌دوم با تبلیغات آفلاین انجام شود، چون در این صورت اعتبار و اعتماد مردم را جذب می‌کند. بر اساس جمع‌بندی ما ارزشش را داشته که به این حوزه برویم و این بسته به اهداف شرکت است. حضور در این حوزه‌ها دلیل عدم موفقیت نیست.

  ولی باید به افرادی که از بیرون نگاه می‌کنند حق بدهید که با خود فکر کنند که شیپور بالاخره یک جایی باید این هزینه‌ها را متوقف کند و شاید مشکلش جای دیگری است و نه در فرهنگ‌سازی.

ولی ما باز هم فکر می‌کنیم که هنوز باید زمینه‌ها را آماده کنیم و فعلا به استراتژی خودمان ادامه دهیم.

  داشتن بیش از ۳۰۰ هزار کاربر روزانه شما را مجاب نمی‌کند که این فرهنگ‌سازی انجام شده است؟

نسبت به بازار ۸۰ میلیون نفری ایران نه، چون رشد بزرگی محسوب نمی‌شود.

  رقیبان شما از همین بازار و با همین حد از فرهنگ‌سازی در حال درآمدزایی هستند. مثلا بر اساس آمارهای موجود می‌گویند دیوار تا ماهی ۱۰۰ میلیون تومان درآمد دارد. شیپور برایش جذاب نیست که بگوید من هم ۵۰ میلیون از این حوزه درآمدزایی داشته باشم؟

 ما به دنبال درآمدهای بیشتری هستیم!

  شما بخش خصوصی هستید؟

بله.

  در حوزه استارتاپی حرف‌هایی وجود دارد که مثلا شیپور از طرف تعدادی از نهادهای داخلی حمایت می‌شود که خیلی هم بخش خصوصی محسوب نمی‌شوند؟

به طور کلی هرکسی که در ایران تبلیغات کند، می‌گویند دولتی است یا به یکی از نهادهای امنیتی و… مربوط است. از این حرف‌ها همیشه پشت سر بیزینس‌ها وجود دارد. من این حرف‌ها را تکذیب می‌کنم و چنین مسائلی را نادرست می‌دانم.

  ارتباط شما با کافه بازار و دیوار به چه شکل است؟ چون می‌گویند شیپور بخشی از دیوار را خریداری کرده. آن را تایید می‌کنید؟

نه. هیچ ارتباطی بین شیپور و کافه بازار وجود ندارد. ما فقط به آنها به چشم رقیبان خوبی نگاه می‌کنیم که موجب رشد ما هم شده‌اند. درواقع از حضور دیوار در بازار خوشحالیم چون روند روبه‌رشد اکوسیستم را مثبت نگه می‌دارد.

   هیچ‌گاه چنین پیشنهادی نداشتید؟ یعنی برای شیپور، که ظاهرا وضع مالی خوبی هم دارد، این جذابیت وجود ندارد که سهمی از دیوار را به‌عنوان یک رقیب در اختیار داشته باشد؟

این مسئله امکان‌پذیر است، ولی صحبتی در این زمینه نشده و پیشنهادی هم نبوده، نه از آنها به ما و نه از ما به آنها.

  به نظر شما دیوار چه سهمی از بازار را دارد؟

نمی‌توانم به عدد خاصی اشاره کنم، اما همین را می‌گویم که دیوار از ما جلوتر است.

  صدای شیپور تا کجا قرار است بلند شود و اینکه فکر می‌کنید چند سال دیگر به نهایت صدای شیپور برسید؟

شیپور صدایش تا همه شهرستان‌های ایران خواهد رسید تا هرکسی از هر جای ایران بتواند از آن استفاده کند. هنوز خیلی مانده تا به این نقطه برسیم. فکر می‌کنم حتی ممکن است این اتفاق ۵ سال دیگر هم طول بکشد.

  اگر از همین امروز شیپور مانند دیوار پولی شود، چه اتفاقی برای شیپور می‌افتد؟ مثلا این ۳۰۰ هزار کاربر روزانه می‌شود ۱۰۰ هزار؟

بحث رقابت در میان است. ما این کاربرها را در مقایسه با رقبای خودمان حفظ کرده‌ایم و اگر به سمت‌وسوی درآمدزایی برویم رشدمان حتما کمتر می‌شود. چون به دنبال گرفتن سهم از همشهری، دیوار و به‌طور کلی بازار می‌رویم و رشد فعلی‌مان را از دست می‌دهیم. ما فعلا می‌خواهیم سهممان از بازار را حفظ کنیم. کاربرها را افزایش دهیم و در ادامه به فکر درآمدزایی باشیم. از طرفی فکر می‌کنیم حتی اگر شش ماه دیگر شیپور درآمدزایی‌اش را آغاز کند، در مدت‌زمان کوتاهی می‌تواند همه درآمدهایی را که تاکنون نداشته جبران کند.

  شیپور به چه سهمی از بازار فکر می‌کنید؟

ما سهمی یک میلیارد دلاری از بازار برای خودمان در نظر گرفته‌ایم و می‌خواهیم به این هدف برسیم. نوع برنامه‌ریزی ما به این صورت است که در درازمدت و مثلا تا ۵ سال دیگر به این رقم برسیم. شاید در این میان ضرر و زیان‌ها و هزینه‌هایی را هم متحمل شویم ولی ما برخلاف بسیاری از دیگر شرکت‌های استارتاپی دید بلندمدت داریم و روی این بازار حساب ویژه‌ای باز کرده‌ایم، چون ظرفیت‌های بسیار بزرگی در آن می‌بینیم. الان آمازون بعد از این همه سال هنوز در زمره شرکت‌هایی است که ضرر می‌دهد و زیان‌ده هم حتی محسوب می‌شود. اما اگر به حرف‌های بنیان‌گذار این شرکت بزرگ جهانی دقت کنید آنها هم دید بلندمدت دارند و سرمایه‌گذاری را برای آینده انجام می‌دهند. مشکلی که در بازار استارتاپی ایران وجود دارد نبود دید بلندمدت است، اما ما با صحبت‌هایی که با سرمایه‌گذاران شیپور داشته‌ایم و بیزینس پلنی که تهیه کرده‌ایم، شرکت‌های اینچنینی را  مثال می‌زنیم. نکته مهم دیگر که شاید از خوش‌شانسی شیپور باشد این است که سرمایه‌گذار خارجی‌اش این دید بلندمدت را نسبت به حوزه نیازمندی‌ها دارد، چون تجارب سایر کشورها را دارد و بنابراین دیدگاهی متفاوت از دیدگاه حاکم بر اکوسیستم استارتاپی ایران دارند. قبول دارم که در این حوزه ۳ تا ۴ سال معمولا برای یک شرکت استارتاپی به‌عنوان ددلاین محاسبه می‌شود و بعد از گذشت این زمان انتظار درآمدهای آنچنانی می‌رود اما حوزه نیازمندی‌ها این‌گونه نیست و مانند حوزه‌های ارائه خدماتی چون غذا، حمل‌ونقل و… نیست. الان شرکت‌های استارتاپی فعالی در حوزه نیازمندی‌ها در هند هستند که بیش از ۱۰ سال از زمان تاسیسشان می‌گذرد اما یا درآمدزایی نکرده‌اند یا به درآمدهای پیش‌بینی‌شده نرسیده‌اند. شرکت‌هایی مانند کوییکر و OLS  که شرکت‌هایی با سرمایه‌گذاری میلیارد دلاری هستند ولی هنوز درآمدزایی نکرده‌اند.

  دیوار به بازار افغانستان رفته، یعنی رقیب شما نه‌تنها به بازار ایران بلکه به بازارهای منطقه هم نظر دارد. شیپور هیچ نگرانی از این بابت ندارد که بازارها را از دست بدهد و از قافله عقب بیفتد؟

دیوار به دو شهر کشور افغانستان رفته و بیشتر در حد معرفی و تست بازار است. ما اصلا فکر نمی‌کنیم که عقب هستیم. بازار ایران آنقدر ظرفیت دارد که ما به بازارهای خارج از ایران فکر نخواهیم کرد. حضور در افغانستان جنبه تستی دارد و فعلا اپلیکیشن ابتدایی را لانچ کرده‌اند. البته شتاب اینترنت در افغانستان مانند ایران نیست ولی می‌تواند بازار قابل‌توجهی باشد.

  چقدر آمارهایی که رقبای شما اعلام می‌کنند مثلا از تعداد آگهی‌های روزانه و… واقعی است؟ به نظر می‌رسد در حوزه استارتاپی کمی بزرگ‌نمایی هم در ارائه آمار و ارقام وجود دارد و به‌نوعی جنگ سرد در این حوزه برقرار است. 

من هم قبول دارم که گاه آمارهایی ارائه می‌شود که واقعی نیستند. مثلا شاید کسی بگوید که از این بازار روزانه بیش از صدها هزار آگهی دارد. اما تجربه ما در این بازار می‌گوید که چنین امری محقق نشده و نمی‌تواند واقعی باشد. فکر می‌کنم در این بازار هرچه شفاف‌تر باشیم بهتر می‌توانیم آسیب‌های احتمالی این حوزه را کنترل کنیم. مثلا بعضی از دعواهای موجود در این فضا حاصل همین آمارهای نامعتبر است که رقبا برای ضعیف جلوه دادن همدیگر بیان می‌کنند که تنها بداخلاقی‌ها را تشدید می‌کند.

  عجیب‌ترین کالایی که روی سایت شما قرار گرفته چه بوده؟

یک مورد را همیشه به یاد دارم که مربوط به تکه‌ای از چوب درخت مشهور امام‌زاده صالح بود که دیگر خشک شده است. یادم می‌آید که آقایی تکه‌ای از این درخت را به قیمت ۲۰ میلیون تومان برای فروش در شیپور عرضه کرده بود که برای خود من هم خیلی عجیب بود.

  فروش‌های نامتعارف هم داشته‌اید؟ مثلا فروش کلیه؟

عرضه‌شده ولی ما فیلترش کرده‌ایم. به چنین مسائلی اجازه حضور در شیپور را نمی‌دهیم. ما خط قرمزهای کشورمان را رعایت می‌کنیم.

کسب‌وکار کاکتوسی شیپور

رضا اربابیان با تی‌شرت‌پوشی و جین‌پوشی‌اش چهره‌ای کاملا استارتاپی را به نمایش می‌گذارد. نوع رفتار ساده و بی‌پیرایه‌اش هم ضمیمه همین داستان است، وقتی از او می‌خواهیم چندین بار برای عکاسی روی زمین بنشیند و همه تلاش‌هایی که می‌کند تا عکس متفاوتی بتوانیم از او بگیریم. وارد دفتر کارشان که می‌شوم منظره نخستین خوشانید است. اینکه تعدادی جوان با میانگین سنی حداکثر ۲۶-۲۷ سال در حال انجام کار هستند. آرامش موجود در فضای کار و گلدان‌های فراوان روی میز کارکنان، که کلکسیونی از کاکتوس‌ها را ایجاد کرده، انگار ویژگی سبکی دفتر شیپور است. فضایی زنده و پرانرژی که هنگام گرفتن عکس‌ها هم به‌خوبی خود را نشان می‌دهد. درواقع گوشه‌هایی از فضای شادابی که در آفیس شرکت‌های بزرگ آنلاین جهان وجود دارد را می‌توان در دفتر شیپور هم دید. اربابیان با بچه‌های گروهش رابطه‌ای صمیمی دارد. از نوع عکس انداختن و رفتارشان این را می‌توان دریافت. یکی‌شان عکسش را با گذاشتن شاخ دوانگشتی روی سرش خراب می‌کند و دیگری می‌پرد وسط میدان و می‌گوید همین الان زنگ زده‌اند که برویم آزادی یک ۲۰۷ را ببینیم که صاحبش می‌گوید در حد نو است. مانند هر استارتاپی دیگری و البته خیلی‌خیلی بیشتر از دیگران از ارائه هر گونه آمار و ارقامی پرهیز دارد. «نمی‌توانم بگویم» اینقدر در حرف‌هایش تکرار شده که نوعی سبک شخصی رضا اربابیان را ایجاد کرده است.

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.